2026 жылғы 1 қазаннан бастап елде азаматтарды қолдаудың жаңартылған алгоритмі пысықталатын, сондай-ақ мансап орталықтары мен Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қоры филиалдарының мамандарын оқыту жүргізілетін пилоттық жоба басталады.
Негізгі өзгерістердің бірі — жұмыссыз мәртебесі берілгенге дейінгі қолайлы жұмыс іздеу кезеңін 2 күннен 13 күнге дейін ұзарту болады. Бұл кезең мансап орталығының мамандарына азаматтың кәсіби тәжірибесін, дағдылары мен қажеттіліктерін егжей-тегжейлі анықтауға, бейіндеу жүргізуге, қолайлы бос жұмыс орындарын таңдауға, өзара іс-қимылды ұйымдастыруға мүмкіндік береді.
Пилоттық жобаны өткізу кезеңінде жұмысынан айырылу жағдайы бойынша әлеуметтік төлем қолданыстағы тәртіпке сәйкес беріледі. Аталған төлемді алуға құқығы бар азаматтар оны заңнамада белгіленген шарттарда алу мүмкіндігін сақтайды.
Алдағы кезең жұмысынан айырылу жағдайы бойынша әлеуметтік төлемді беру параметрлері бөлігінде 2026 жылғы 11 маусымда бекітілген Қазақстан Республикасының Заңымен көзделген, 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енетін Қазақстан Республикасының Әлеуметтік кодексіне түзетулерге бейімделу кезеңі болады.
Заңнамалық өзгерістер күшіне енгенге дейін Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі еліміздің барлық өңірлерінде кең ауқымды ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын ұйымдастыратын болады.
Өзгерістердің басты принципі өзгеріссіз қалады — мемлекеттік қолдау барынша атаулы, қолжетімді болуы және адамға тек мәртебе алып қана қоймай, қолайлы жұмыс тауып, тұрақты жұмыспен қамтылуына көмектесуі тиіс.
2027 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енетін жұмысынан айырылу жағдайына әлеуметтік төлемдерді тағайындау параметрлерінің өзгерістері мынадай болады:
1. Жұмыссыз ретінде тіркелмейді:
- жүктілігі және босануы бойынша әлеуметтік төлем алушылар;
- бала 1,5 жасқа толғанға дейін оның күтіміне әлеуметтік төлем алушылар;
- еңбек сіңірген жылдары үшін зейнетақы төлемдерін алушылар;
- арнаулы әлеуметтік төлемдерді алушылар.
2. Жұмысынан айырылуы бойынша әлеуметтік төлемдерді алу кезеңі мынадай:
• 1 ай – егер міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесінің қатысушысы үшін 6 айдан 12 айға дейін әлеуметтік аударымдар төленген болса;
• 2 ай – егер міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесінің қатысушысы үшін 12 айдан 24 айға дейін әлеуметтік аударымдар төленген болса;
• 3 ай – егер міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесінің қатысушысы үшін 24 ай және одан көп уақыт әлеуметтік аударымдар төленген болса.
3. Жұмысынан айырылуы бойынша әлеуметтік төлемнің ең жоғары мөлшері 7 ең төменгі жалақының 45%-ынан аспайтын болады (7 ЕТЖ*).
*7 ЕТЖ – бір жұмыскер үшін әлеуметтік аударымдарды есептеу объектісінің ең жоғары мөлшері.
4. Жұмысынан айырылуы бойынша келесі әлеуметтік төлемді алу үшін қайта жүгіну:
- алдыңғы төлемді алғаннан кейін кемінде 12 ай өткен соң мүмкін болады.
Жұмысынан айырылу бойынша әлеуметтік төлем тағайындаудың жаңа тәртібі
Жаңа тәртіп 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап әлеуметтік төлем алуға
өтініш білдіретін міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесінің
қатысушыларына қолданылатын болады. Өз кезегінде, 2027 жылғы
1 қаңтарға дейін тағайындалған төлемдер алдыңғы шарттармен
бұрын белгіленген алу кезеңі аяқталғанға дейін жалғасады.
1-мысал
Жұмыскер 23.11.2026 жылы жұмыстан шығарылды
(жұмыстан босату өз қалауы бойынша немесе жұмыс берушінің
бастамасы бойынша болғаны маңызды емес). Жұмыс іздеуші
ретінде тіркелу үшін мансап орталығына немесе enbek.kz
порталына 01.12.2026 жылы жүгінді. 13 күнтізбелік күн
өткеннен кейін жұмыссыз ретінде тіркеу 14.12.2026 жылы
автоматты режимде жүргізілді.
2026 жылғы желтоқсанда жұмысынан айырылу жағдайы бойынша
әлеуметтік төлем тағайындауға жүгінген кезде төлем ағымдағы
параметрлер бойынша тағайындалады, ал 2027 жылғы қаңтарда
жүгінген жағдайда тағайындаудың жаңа шарттары қолданылады.
2-мысал
Жұмыскермен еңбек қатынастары 18.12.2026 жылы тоқтатылды.
Жұмыс іздеуші ретінде тіркелу үшін ол 21.12.2026 жылы
мансап орталығына жүгінді. 13 күнтізбелік күн өткеннен
кейін автоматты режимде жұмыссыз ретінде тіркеу
03.01.2027 жылы жүргізіледі.
Мұндай адам жұмысынан айырылу жағдайы бойынша әлеуметтік
төлем тағайындауға жүгінген кезде оған 01.01.2027 жылдан
бастап күшіне енетін өзгерістерге сәйкес тағайындаудың
жаңа шарттары қолданылады.
